6331 Sayılı Kanun Neyi Düzenler?
30 Haziran 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, kamu ve özel sektör ayrımı yapmaksızın, bir işçi dahi çalıştıran tüm işyerlerini kapsar. Kanunun temel amacı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının sürekli iyileştirilmesidir.
Kanunun 6. maddesi uyarınca işveren; mesleki risklerin önlenmesi için çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirir. Bu niteliklere sahip personeli bünyesinde bulundurmayan işletmeler, Medisa gibi Bakanlık yetkili Ortak Sağlık Güvenlik Birimlerinden (OSGB) hizmet almak zorundadır.
Tehlike Sınıfları: Az Tehlikeli, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli
İşverenin yükümlülüklerinin kapsamı, işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir. Tehlike sınıfı, NACE kodu olarak bilinen faaliyet koduna göre İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ile tespit edilir. Üç temel tehlike sınıfı bulunur:
- Az Tehlikeli: Ofisler, bürolar, perakende mağazaları, danışmanlık ve hizmet sektörü işletmeleri.
- Tehlikeli: Üretim atölyeleri, depolama, tekstil, gıda imalatı ve orta ölçekli sanayi tesisleri.
- Çok Tehlikeli: İnşaat, ağır sanayi, maden, kimya, metal döküm ve enerji sektörü işletmeleri.
Çalışan Sayısına ve Tehlike Sınıfına Göre Görevlendirme Süreleri
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin işletmenizde geçireceği asgari süre, çalışan başına dakika cinsinden hesaplanır. Aşağıdaki tablo, ilgili yönetmeliklerde tanımlanan çalışan başına aylık asgari görevlendirme sürelerini özetler:
| Tehlike Sınıfı | İş Güvenliği Uzmanı | İşyeri Hekimi | Gerekli Uzman Sınıfı |
|---|---|---|---|
| Az Tehlikeli | Çalışan başına 10 dk/ay | Çalışan başına 5 dk/ay | C, B veya A sınıfı |
| Tehlikeli | Çalışan başına 20 dk/ay | Çalışan başına 10 dk/ay | B veya A sınıfı |
| Çok Tehlikeli | Çalışan başına 40 dk/ay | Çalışan başına 15 dk/ay | A sınıfı |
İş Güvenliği Uzmanı Sınıfları (A, B, C) Arasındaki Fark
C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı
Yalnızca az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde görev alabilir. Mesleğe yeni başlayan uzmanların ilk sertifikasyon kademesidir.
B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı
Az tehlikeli ve tehlikeli sınıftaki işyerlerinde görevlendirilebilir. C sınıfından sonra belirli bir fiili saha deneyimi ve sınav başarısı ile elde edilir.
A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı
Çok tehlikeli sınıf dahil tüm işyerlerinde görev yapabilen en üst kademedir. Ağır sanayi, inşaat ve kimya tesisleri için A sınıfı uzman görevlendirmesi zorunludur.
İşverenin Temel Yasal Yükümlülükleri
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimini İSG-KATİP sistemi üzerinden resmi sözleşme ile görevlendirmek.
- Risk değerlendirmesi yaptırmak ve tehlike sınıfına göre periyodik olarak yenilemek.
- Çalışanlara işe başlamadan önce ve periyodik olarak iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verdirmek.
- Çalışanların işe giriş ve periyodik sağlık muayenelerini yaptırmak.
- Acil durum planı hazırlatmak, destek elemanı ve ilk yardımcı bulundurmak.
- İş kazası ve meslek hastalıklarını yasal süre içinde SGK'ya bildirmek.
2026 Yılı İdari Para Cezaları
Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca idari para cezaları uygulanır. Cezalar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir ve çok tehlikeli sınıfta katlanarak artar. Aşağıdaki tablo başlıca ihlaller için ceza mantığını özetler:
| İhlal | Ceza Esası |
|---|---|
| İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek | Her ay ve her çalışan için ayrı ayrı ceza |
| İşyeri hekimi görevlendirmemek | Her ay ve her çalışan için ayrı ayrı ceza |
| Risk değerlendirmesi yaptırmamak | Sabit ceza + aykırılığın sürdüğü her ay için ek ceza |
| Çalışanlara eğitim verdirmemek | Her çalışan için ayrı ayrı ceza |
| Acil durum planı hazırlamamak | Her yükümlülük için ayrı ceza |
Medisa OSGB ile Yasal Uyum Güvencesi
Medisa OSGB olarak, işletmenizin tehlike sınıfını ve çalışan sayısını analiz ederek mevzuatın gerektirdiği tam süreli görevlendirmeleri İSG-KATİP üzerinden resmi olarak gerçekleştiriyoruz. A, B ve C sınıfı iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli kadromuzla, Bakanlık denetimlerinde %100 ceza muafiyeti ve kesintisiz yasal güvence sağlıyoruz. Çok tehlikeli sınıftaki ağır sanayi tesisleri için sağlık gözetiminin nasıl yürütüldüğünü de ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
İlgili rehber: Ağır Sanayi ve Fabrikalarda Periyodik Sağlık TaramalarıSıkça Sorulan Sorular
6331 sayılı Kanun, çalışan sayısına bakılmaksızın bir işçi dahi çalıştıran tüm işyerlerine iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti alma zorunluluğu getirir. Önemli olan çalışan sayısı değil, işyerinin kapsam içinde olmasıdır.